Monitory komputerowe

Monitory komputerowe (ekranowe) z lampą kineskopową(CRT)



Monitory komputerowe (ekranowe) służą do prezentacji informacji tekstowych i graficznych w czasie pracy z komputerem. Jednym z rozwiązań technicznych są monitory z lampą kineskopową (CRT - Catode Ray Tube) [bibliografia].

Monitory ekranowe z lampą kineskopową wytwarzają pola elektromagnetyczne o szerokim widmie częstotliwości począwszy od pól elektrostatycznych aż do pól wielkiej częstotliwości, o charakterystyce uzależnionej od typu monitora i od aktualnych ustawień parametrów pracy karty graficznej komputera:
- pole elektrostatyczne - ekranu i zasilacza wysokiego napięcia (9-30 kV zależnie od przekątnej ekranu)
- pola małej częstotliwości 50-120 Hz - układów zasilania i odchylania pionowego
- pola średniej częstotliwości 15-125 kHz - układów odchylania poziomego
- pola wielkiej częstotliwości - wzmacniacza wizji.
Spośród pól zmiennych dominują pola obydwu układów odchylania.

Charakterystyka ekspozycji pracowników
Praca z monitorem ekranowym wiąże się z siedzeniem lub staniem w odległości od 0,4 do 1 m od monitora i obserwacją wyświetlanych na ekranie informacji. W zależności od rodzaju wykonywanych zadań może to dotyczyć nawet całego dnia pracy, z krótkimi przerwami rekreacyjnymi, wynikającymi m.in. z postanowień obowiązujących przepisów [bibliografia].
Przepisy krajowe [A1] bezpieczeństwa i higieny pracy nie wyróżniają specjalnego sposobu oceny pól elektromagnetycznych wytwarzanych przez sprzęt komputerowy i oceny ekspozycji zatrudnionych przy jego obsłudze pracowników. Postanowienia przepisów odnoszą się w równym stopniu do wszystkich osób wykonujących pracę związaną z ekspozycją w polach elektromagnetycznych.
Poziomu zmiennych pól elektromagnetycznych wokół monitorów z lampami kineskopowymi (CRT) są znacznie mniejsze od wartości wyznaczających granicę strefy pośredniej zdefiniowaną przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy [A1] dla nieograniczonej w czasie ekspozycji pracowników (nawet kilkaset razy mniejsze w zależności od częstotliwości pola i rodzaju monitora). Przy monitorach starszego typu, obecnie prawie całkowicie wycofane z użytku, występują odczuwalne pola elektrostatyczne na skutek wysokiego potencjału elektrostatycznego ekranu (wywołującego mikro wyładowania elektryczne przy dotknięciu).
Aktualnie produkowane monitory maja standardowo wbudowany filtr antyelektrostatyczny w szkło ekranu.
Z uwagi na znikomo małe pola elektromagnetyczne występujące wokół wszystkich typów monitorów ekranowych nie ma potrzeby prowadzenia okresowej kontroli zagrożeń elektromagnetycznych na stanowiskach pracy.
Prawie wszystkie współczesne monitory spełniają wymagania MPR i TCO [A5] dotyczące oceny parametrów technicznych sprzętu komputerowego i oznakowanie takiego sprzętu. Wymagania te są kilkaset razy ostrzejsze niż wartości graniczne ustalone obowiązującymi w Polsce przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy dla ekspozycji pracowników. Spełnienie bardzo rygorystycznych wymagań TCO i oznakowanie monitora symbolem TCO, MPR lub LR (Low Radiation) jest gwarancją spełnienia z dużym zapasem wymagań dotyczących dopuszczalnej ekspozycji operatorów na pola elektromagnetyczne, zarówno polskich przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy [A1] lub środowiska [A2], jak i dyrektywy europejskiej [A6].
Przeciwdziałanie nadmiernemu obciążeniu narządu wzroku i układu mięśniowo-szkieletowego w czasie pracy przy monitorze ekranowym jest zagadnieniem istotniejszym dla zapewnienia właściwych warunków higieny pracy od obaw przed ekspozycją na pola elektromagnetyczne.

Zagrożenia wypadkowe
- nie występują

Zalecane metody skutecznego ograniczania ekspozycji
- z uwagi na niskie poziomy pól elektromagnetycznych wytwarzanych przez monitory ekranowe nie ma potrzeby dodatkowego ograniczania ekspozycji pracowników przy współcześnie produkowanych monitorach ekranowych.
- jedynie w przypadku wycofywanych sukcesywnie z użycia monitorów ekranowych starego typu o zauważalnym polu elektrostatycznym (wyraźne wyładowania elektrostatyczne przy dotykaniu ekranu dłonią), których nie ma potrzeby oceniać dokładnie poprzez wykonywanie specjalistycznych pomiarów, pożądane jest stosowanie uziemionych filtrów ekranowych stanowiących ekran antyelektrostatyczny.

Inne działania prewencyjne
- Z uwagi na charakter pracy z monitorem ekranowym (praca monotoniczna, uciążliwe warunki ergonomiczne i obciążenie stresem) kobiety w ciąży mogą być zatrudniane przy pracy z monitorami do 4 godzin w ciągu zmiany roboczej bez względu na poziom ekspozycji na pola elektromagnetyczne [bibliografia].
- Często obawy ze strony użytkowników sprzętu komputerowego wzbudza widoczne drżenie obrazu na ekranie monitorów z lampą kineskopową, występujące w przypadku zwiększonego poziomu pola magnetycznego 50 Hz w miejscu ustawienia monitora. Drżenie obrazu jest uciążliwe dla pracowników i utrudnia warunki pracy wzrokowej, co jest niezgodne z wymaganiami przepisów bhp [A4]. W takiej sytuacji poprawę daje przestawienie monitora w inne miejsce, gdzie poziom pola magnetycznego jest mniejszy (dalej od źródła pola, którym są zwykle przewody elektrycznej instalacji zasilającej 50 Hz) lub użycie monitora ciekłokrystalicznego (LCD).

 
Bezpieczniej